Influencer Reklam Kuralları Nelerdir?

Kuralların tam adı "Sosyal Medya Etkileyicileri Tarafından Yapılan Ticari Reklam ve Haksız Ticari Uygulamalar Hakkında Kılavuz". Kılavuzun md.3/1 hükmüne göre dayanağı 7/11/2013 tarihli ve 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanunun 61, 62, 63 ve 84 üncü maddeleri, 10.01.2015 tarihli ve 29232 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Ticari Reklam ve Haksız Ticari Uygulamalar Yönetmeliği ve 4/5/2021 tarihli 309 sayılı Reklam Kurulu kararıdır.

Kılavuz Resmi Gazete'de yayımlanmaz; md.13/1 uyarınca Kurul kararıyla yürürlüğe girer. Yönetmeliğin Ek Madde 1 hükmü yayınlanan kılavuz hükümlerinin Yönetmelikle birlikte uygulanacağını söylüyor.

Kimin etkileyici sayıldığı da tanımlı. Kılavuz md.4/1-b, sosyal medya hesabı üzerinden bir mal veya hizmetin satışını ya da kiralanmasını sağlamak, hedef kitleyi bilgilendirmek veya ikna etmek amacıyla pazarlama iletişiminde bulunan kişiyi sosyal medya etkileyicisi sayıyor. Tanımda takipçi sayısı gibi bir eşik yok.

Kılavuz md.5/2 eşiği para değil fayda üzerinden kuruyor: reklam verenden maddi kazanç ve/veya ücretsiz ya da indirimli mal veya hizmet gibi faydaların sağlandığı paylaşımlarda bu durum açıkça belirtilmek zorunda. Hediye ürün de yükümlülük doğuruyor.

Arkasındaki kural örtülü reklam yasağı. 6502 md.61/4, reklam olduğu açıkça belirtilmeksizin mal veya hizmetlere ilişkin isim, marka veya logonun reklam amacıyla yer almasını örtülü reklam sayıyor ve yasaklıyor. Aynı yasak Yönetmelik md.22/1 ve Kılavuz md.5/1'de tekrarlanıyor.

Hangi ifadenin kullanılacağı mecraya göre değişiyor ve liste sınırlı; Kılavuz "en az birisi" diyor.

Video ve podcastte etiket hem yazılı hem sözlü veriliyor; tek başına hashtag yetmiyor.

Kılavuz md.5/3 etiketin görünürlüğü için dört ölçüt koyuyor:

• Paylaşımda kullanılan renklerden ve arka fondan ayırt edilebilir, kolaylıkla okunabilir büyüklükte olmalı.
• Tüketici paylaşımla ilk karşılaştığı anda, başka bir şey yapmasına gerek kalmadan reklam olduğu anlaşılmalı.
• Paylaşımda başka etiket veya açıklamalar varsa, bu etiket onların arasında görünebilir olmalı.
• Mecranın ara yüzü ve teknik özellikleri gözetilerek ilk bakışta fark edilebilmeli.

Kılavuz punto ya da saniye cinsinden sayısal bir ölçü vermiyor; ölçüt nitel. Somut olan üç konum kuralı var: videoda etiket "daha fazla oku" alanının arkasına saklanamaz, hikâyede paylaşım süresince görünür, podcastte başta, ortada ve sonda verilir.

Kılavuz md.6/1, (a) bendinden (g) bendine kadar sekiz yasak sayıyor. Aşağıdaki liste brief ve sözleşmeye doğrudan yazılabilir; son madde son iki bendi birlikte veriyor:

• Henüz deneyimi bulunmayan bir mal veya hizmeti onaylayacak ya da denemiş algısı yaratacak şekilde paylaşım yapamaz.
• Mevzuata aykırı sağlık beyanında bulunamaz.
• Nesnel, ölçülebilir, sayısal verilere dayanmayan ve ispatı mümkün olmayan bilimsel araştırma ve test sonuçları hakkında iddiada bulunamaz.
• Doktor, diş hekimi, veteriner hekim ve eczacılar ile sağlık kuruluşlarının sunduğu mal veya hizmetlere yönlendirme ve tanıtım yapamaz.
• Hediye edilmiş ürünü kendisi satın almış izlenimi oluşturamaz.
• Fayda sağladığı süre boyunca yalnızca bir tüketici olduğu izlenimi oluşturamaz.
• Bir malın ticari reklamında efekt veya filtre uygulaması kullanılmışsa görüntünün filtrelendiğini açıkça belirtir.", "Sistematik olarak sahte veya var olmayan kimlikleri toplu olarak oluşturamaz ve kullanamaz.

Kılavuz md.12/1 bu soruyu tek cümlede kapatıyor: reklam verenler, reklam ajansları ve mecra kuruluşu olarak sosyal medya etkileyicilerinin her biri Kılavuz maddelerine uyum konusunda ayrı ayrı sorumludur.

Md.12/2'ye göre aykırı reklamın sonradan düzeltilmesi veya telafi edilmesi sorumluluğu ortadan kaldırmıyor. Paylaşımı silmek ya da etiketi sonradan eklemek geçmişi temizlemiyor.

Reklam verenin kendi yükümlülükleri md.11/1'de sayılı: etkileyiciyi Kılavuz hakkında bilgilendirmek, mevzuata uymasını istemek, üçüncü şahıs kullanımına izin verildiyse aynı yükümlülüklere dikkat çekmek, çaba göstermek ve ihlallere karşı önlem almak. Md.11/2, reklam verenin "bu etkileyicinin sorumluluğu" diyerek bunlardan kaçınamayacağını yazıyor.

Md.11/3 markanın savunmasını tarif ediyor: reklam veren bu yükümlülüklere uygun hareket ettiğini ispatlarsa, kendisinden beklenebilecek en iyi çabayı gösterdiği kabul ediliyor. Yani ispatlanamayan sözlü uyarının değeri yok; elde yazılı bilgilendirme ve sözleşme olmalı.

Yetki Reklam Kurulunda. 6502 md.63/1'e göre Kurul durdurma, aynı yöntemle düzeltme, idari para cezası, üç aya kadar tedbiren durdurma, içeriğin çıkarılması ve erişimin engellenmesi kararı verebiliyor; kararları Bakanlık uyguluyor. Ceza md.77/12'de mecraya göre kademeli ve sosyal medya paylaşımı internet mecrası sayıldığı için uygulanacak bent (e).

Kurul cezayı ölçerken md.77/12 uyarınca aykırılığın haksızlık içeriğini, elde edilen menfaatin veya zararın büyüklüğünü, kusuru ve ekonomik durumu dikkate alıyor. Aykırılık internette gerçekleşmişse önce içeriğin çıkarılması için bildirim yapılıyor; bildirime rağmen yirmi dört saat içinde içerik çıkarılmazsa erişimin engellenmesine karar verilebiliyor ve karar Erişim Sağlayıcıları Birliğine gönderiliyor.

Reklam metninin kendisinde uyulacak kuralları reklam metni nasıl yazılır sayfasında yazdık.

Bir not: Vera Bilişim influencer kampanyası yönetmiyor. Bu sayfa, işbirliği yapan reklam verenin ve ajansın uyması gereken kuralları anlatmak için var. Reklam tarafında bizim yaptığımız iş Meta, TikTok ve LinkedIn kampanyalarının kurulumu, yönetimi ve ölçümüdür; kapsamı sosyal medya reklam yönetimi sayfasında.

Bu sayfa genel bilgi verir, hukuki görüş değildir; kendi işbirliğiniz ve sözleşmeniz için avukatınıza danışın.